Isparta Gülü hakkındaki tarihsel veriler, kozmetikte yeri ve değeri,

Isparta Gülü hakkındaki tarihsel veriler, kozmetikte yeri ve değeri,

2021-10-16

Isparta Gülü hakkında araştırma yapan Dr Engin Çamer'in Rosa Damascena ile ilgili değerlendirmeleri;

- Isparta Gülü'nü diğer bitkilerden ayıran özellikler nelerdir?

Her türlü içeriğin klinik değerlendirmesini yapmaya çalışıyorum. Bunların insan üzerinde etkinliği ve güvenliği üzerine. Bitkisel içeriklerde bu alanda çalıştığım içeriklerden bir grubu. Tabi benim ilgi alanıma girmesi için tıbbi bitki olmak durumunda.

Türkiye’de tıbbi bitki niteliğinde yetişen bitkilere de özellikle ilgi duyuyorum diyebilirim. Isparta gülü de bunlardan bir tanesi.

Isparta gülü; dünyada Osmanlı Gülü,  Türk Gülü isimleriyle anılmasıyla birlikte literatürde ismi Rosa Damascena. Bütün bilimsel çalışmalarda Rosa Damascena olarak geçiyor.

Isparta Gülü'nü diğer bitkilerden ayıran en önemli özelliği çok uzun yıllara dayanan tarihsel kullanımı oluşu. Bin yılın üzerinde bir geçmişe sahip olduğu söylenebilir. Çok eski yazıtlarda adı geçen kullanımı ile ilgili verilerin de sistematik olarak günümüze taşındığı bir bitkidir. Bu açıdan bakılınca da çok az örneği olan kıymetli bir bitkidir.

Tarihsel verilerin yanında bir çok modern bilimsel araştırmalara konu olmasıyla da pek çok bitkiden ayrışıyor. 

- Tarihsel veriler neden önemlidir?

Tarihsel veriler ürünün uzun süredir farklı kişilerde kullanıldığına dair kanıtlar veriyor. Tarihsel verilerle ürünün özelikle güvenliğiyle ilgili çıktılar alabiliyoruz. Farklı ırklarda farklı yaşlarda hatta farklı hastalıklara sahip kişilerin bu ürünü kullanması ve tarihsel verilerde olumsuz bir olay bildirilmemesi ilaçlarda faz 4 diye tabir ettiğimiz çalışmaların karşılığı oluyor. Tabiki her tarihsel veri kıymetli değildir, Isparta gülünün tarihsel verileri Avrupa İlaç Ajansı nin Botanik Birliği tarafından değerli bulunmuş, hakkında olumlu klinik değerlendirmeye ulaşılmış bir veridir. Bu kapsamda Avrupa ilaç ajansının cilt ve ağız içi iltihaplarında kullanımına izin verdiği ve bitkisel tıbbi ürün (herbal medicinal product) olarak kategorize ettiği bir üründür.

Bizim için en şanslı tarafı Rosa Damascena bu çeşidinin dünyada en çok üretilen ülkelerin başında gelmemiz olmasıdır. 

 

- Modern Bilimsel Veriler Neden Önemlidir?

Dünyada tıbbi kararlar ancak kanıta dayalı olursa kıymetlidir. Kanıta dayalı uygulama da bilimsel çalışma demektir. Laboratuvarda yaptığımız çalışmalarla başlıyor, hayvanlar üzerinde yaptığımız çalışmalarla devam ediyor ve daha sonraki fazlarda insan üzerinde yapılan çalışmalarla sonlanıyor. Bu çalışmaların sayısı ne kadar çoksa çalışmalar ne kadar iyi dizayn edilmişse bizim için bilimsel geçerliliği o kadar yüksek oluyor. 

Tarihsel veriler çok kıymetli ancak biz bugün kararlarımızı ancak modern çalışmalarla verebiliyoruz. Bu da kanıta dayalı tıp uygulamasının kabul ettiği çalışma tarzlarıyla ancak mümkündür.

- Birçok bilimsel çalışmalarda bunu göremiyoruz.

Bizim için çok faydalı bir data bazdır 'pubmed'. Pubmed' e Rosa Damascena yazdığınızda binin üzerinde makaleye ulaşabiliyorsunuz. Ve bunun belki de %20 kadarı insan üzerinde. İnsan üzerinde hakemli dergilerde yayınlanmış yani bilimsel kontrollerden geçmiş çalışmalara konu olmuş bir bitkidir Isparta gülü. 

Bu tıbbi kararlarda en önemli karar verdirici öğe oluyor aslında.

Bir çok kozmetik içerikte bunu göremiyoruz. Medical bakış açısında kozmetikle ilgili problem belki de biraz burada.

Pek çok kozmetik içerik var ama bunların hakkında bizim özellikle uzun dönemde bilgimiz yok. Kısa dönem de iyi sonuçlar alabilirsiniz ama uzun dönemde insan için yaratacağı riskler veya güvenlikle konusunda bazı problemlerle ilgili elimizde data yok. Olan datalarda laboratuvar çalışmaları ancak biz klinik bir karar vereceksek, veriden mutlaka insan üzerinde çalışılmış olmasını istiyoruz. Kozmetik tüm içerikleri göz önünde bulundurduğumuzda Rosa Damascena burda ayrılıyor. Hem tarihsel kullanımı hem modern 

çalışmaları hakkında en çok insan verisi olan bitki olarak Rosa Damascena'yı olumlu anlamda yalnızlaştırıyor.

 

- Kozmetikte Isparta Gülü'nü Nasıl Değerlendiriyorsunuz?

Klinik bakış açısıyla en kıymetli içeriklerden bir tanesi. Bizim için en önemli olan insan üzerinde kullanılacak herhangi bir ürünün kanıta dayalı olmasıdır. Isparta gülü'nün bu anlamda onlarca insan çalışmasına konu olması hakkında her klinik gelişim prosesinde olması gereken laboratuvar ve hayvan çalışmalarının gerçekleşmiş olması bize ürünle ilgili güvenlik algısı veriyor. Kozmetikte nihai amaç güzelleşmek veya mevcut durumun korunmasının devamlılığını sağlamak olduğu için bu amaçla kullandığımız bir üründe güvenlik ön planda olmalı. Yani cilt güzelliğimizi artırırken, saç güzelliğimizi artırırken veya olan seviyeyi korumayı çalışırken genel insan sağlığı ile ilgi riskler almamamız gerekir. Kozmetik içerikte bunu pek göremiyoruz malesef veya sunulan kanıtların seviyesi düşük. O yüzden klinik bakış açısıyla her zaman soru işaretleri ile yaklaştığımız bir ürün grubu. Ama Rosa Damascena kozmetik içeriklerde kullanılırsa bir hekim için bile kıymet arz ediyor. 

 

- Bir Hekim Olarak Kozmetiğe Nasıl Bakıyorsunuz?

Kozmetik bazen üzücü bazen güldürücü yanları olabiliyor. Özellikle üreticilerin bazı iddiaları. Arkasındaki kanıta baktığımızda aslında bir boşlukla karşılaşıyorsunuz. Kısıtlı kişiler üzerinde denenmiş metodolijisine uygun olmayan çalışmalarla çok ciddi iddialar ortaya konabiliyor. Bu haliyle bizim için çoğu kozmetik ürünün açıkçası klinik kanıt değeri çok düşük. Dolayısıyla bizim için çok soru işareti barındıran bi ürün. Her ne kadar bu ürünler ilaç olmasa da insan üzerinde kullanıldığı için kanıt seviyesinin daha yüksek olmasını bekliyoruz. Günümüzde tartışmalar var  örneğin aşı tartışmaları; belli bir grubun çok ciddi soru işaretleri oluyor aşıyı yaptırırken her ne kadar pek çok klinik kanıt olsa da insanlara yetmiyor. Biz aynı hassasiyeti kozmetikte de gösterilmesini bekliyoruz. Kozmetiğe baktığımızda aslında çok büyük bir boşluk var. Isparta Gülü'nü kozmetikte gördüğümde, hakkında gerçekten çok fazla çalışma var. Tarihsel kullanımdan gelen bir veri var, Avrupa ilaç ajansi gibi dünyanın iki otoritesinden bir tanesinin farmakopelerine girmiş, bir klinik değerlendirmeye tabi tutulmuş bir yönü var. O anlamda Rosa Damascena’nın eğer temiz içerikte üretilirse kozmetikte kullanılabilecek en önemli kozmetik içeriklerden birisi olarak görüyorum. 

 

- Temiz içerik nedir? Nasıl olur? Ve biz kullanıcılar bunu nasıl anlayabiliriz?

Bunların hepsi uluslararası kriterlerle sertifikalandırılabilen süreçler.

Temiz içerik deyince aklımıza organik üretim, naturel içerik geliyor öncelikle. Kullanılan koruyucular burda en çok dikkat ettiğimiz. Koruyucularla ilgili uzun dönem data olmasını istiyoruz, bunların kimyasal kökenli olmamasını istiyoruz veya kimyasal kökenli kotuyucular kullanılacaksa da ya da başka bileşenler bizim için önemli olan uzun süreli içerik açısından hem güvenilik hemde etkinlikle ilgili bir veri olması. Bu verilerin de insan üzerinde yapılmış çalışmalardan elde edilmesi. Temiz içerik demek bitkisel içerik demek değildir. Bazı otlar naturel yetişebilir ama zehirlidirler her ne kadar organik, natürel de olsalar sizi öldürebilirler bile. Medical kullanımda husus natürel, organik olması artı bir özellik ama tek başına da yeterli değil bazen kimyasal ama güvenliği çok iyi olan içeriklerde olabilir elbette.

 

- Gül Suyuyla alakalı söylemek istedikleriniz nelerdir?

Gül suyula alakalı verilere bakmamız gerekir. Literatürdeki veriler genellikle Rosa Damaseina'nın tamamını inceleyen çalışmalar. Gül suyu, gülden elde edebileceğimiz ürün çeşitlerinden bir tanesi. Bitkinin bir kısmını oluşturabilir ancak. Yani literatürdeki birçok datanın doğrudan transfer edilebileceği bir ürün değil. Literatüre baktığımızda Gül'ün faydasıyla ilgili esas bileşeninin gül yağı olduğunu görüyoruz. Ama günümüzde gül yağı ve gül suyu ayrı iki ürün şeklinde konumlanmış durumda. Bu anlamda  tarihsel kullanımdaki fayda  ve güvenliğin şuanda sıklıkla gördüğümüz gül sularının hepsi için olduğunu söyleyemem. Tabiki gül suyu da her haliyle değerli bir tonik olabilir.

Literatürde pek çok faydası olduğunu görüyoruz gül suyunun. Özelliklerini sayarsak; antioksidan etkisini antimikrobiyal etkisini görüyoruz, ciltte kan akışını arttıran bir etki görüyoruz aynı zaman da antiinflamatuar bı etki görüyoruz. Bu  saydığım dört etki bir çok hastalığın ortak oluşum mekanizması aslında. Dört etkiyi birden olumlu yöne çevirebilecek etkisi olduğunu görüyoruz ama bu etkilerin çoğu gül yağıyla ilişkili dolayısıyla Rosa Damaseina bin en etkili ürünü gül yağıdır. Bu faydaları beklemeniz için gül yağını içeriyor olması ilk şart. Tabiki bunların hepsinin klinik çalışmalarla doğrulanması gerekir. Bu potansiyeli değerlendirmek için bile mutlaka gül yağını içeren bir gül suyu veya gül yağını içeren bir gül kremi olmalı, ancak bu şartlarda literatürdeki faydalarından bahsedebiliriz. 

 

- Gül yağı nerelerde kullanılıyor?

En sık kullanıldığı yer kozmetik sektörü ama ilaç sektöründe de kullanılıyor. Çünkü gül yağı çok enteresan bir bileşim. 300 tane bilinen bileşeni var gül yağının ancak bunların %70'inin adı konabilmiş durumda %30'u farklı olduğunu biliyoruz ama tanımlanmamış durumunda. Bunun ilk sonucu şu; sentetik gül yağı aslında yapamazsınız tam olarak orjinali gibi. Sentetiğinin yapılamayacak oluşu ayrı bir özelliği. İçinde birçok bileşen barındırıyor dolayısıyla bir çok sektörün kullanabileceği bir hammadde diyebiliriz. Türkiyede Gül'ün hikayesinde en üzücü nokta da bu bizim katma değerli ürünlerimiz yok gül ve gül yağıyla ilgili. En büyük umudumuz hem kozmetik hem ilaç sektörü için daha inovatif (yenilikçi) Isparta Gülü'nün gerçek değerini koruyacak ürünlerin geliştirilmesi.